લંબચોરસ કાચના સ્લેબમાંથી પ્રકાશના વક્રીભવન માટે લેટરલ શિફ્ટ (પાર્શ્વિક સ્થાનાંતર) સમજાવો.

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(N/A) જ્યારે પ્રકાશનું કિરણ લંબચોરસ કાચના સ્લેબમાંથી પસાર થાય છે,ત્યારે બે સમાંતર સપાટીઓ (હવા-કાચ અને કાચ-હવા) પર વક્રીભવન થાય છે.
$1$. પ્રથમ સપાટી (હવા-કાચ) પર,પ્રકાશનું કિરણ ઘટ્ટ માધ્યમમાં પ્રવેશતી વખતે લંબ તરફ વળે છે.
$2$. બીજી સપાટી (કાચ-હવા) પર,પ્રકાશનું કિરણ પાતળા માધ્યમમાં પ્રવેશતી વખતે લંબથી દૂર જાય છે.
$3$. સ્નેલના નિયમ મુજબ,પ્રથમ સપાટી પરનો આપાતકોણ $(i_1)$ એ બીજી સપાટી પરના નિર્ગમન કોણ ($e$ અથવા આકૃતિમાં $r_2$) જેટલો હોય છે. આમ,નિર્ગમન કિરણ એ આપાત કિરણને સમાંતર હોય છે.
$4$. જોકે પ્રકાશના કિરણની દિશા બદલાતી નથી,પરંતુ તે તેના મૂળ માર્ગથી લંબવત સ્થાનાંતરિત થાય છે. આપાત કિરણના માર્ગ અને નિર્ગમન કિરણ વચ્ચેના આ લંબવત અંતરને લેટરલ શિફ્ટ અથવા પાર્શ્વિક સ્થાનાંતર કહેવામાં આવે છે.

Explore More

Similar Questions

$1.5$ વક્રીભવનાંક ધરાવતો અને $36 \, mm$ જાડાઈનો કાચનો બ્લોક પાણી (વક્રીભવનાંક $= 4/3$) થી ભરેલી ટાંકીના તળિયે મૂકેલો છે. જ્યારે ઉપરથી જોવામાં આવે ત્યારે તળિયાની $A$ (જ્યાં કાચનો બ્લોક છે) અને $B$ (જ્યાં ફક્ત પાણી છે) આગળની આભાસી ઊંડાઈ વચ્ચેનો તફાવત $....... \, mm$ છે.

પ્રકાશનું એક કિરણ કાચના સ્લેબની સપાટી પર $45^{\circ}$ ના ખૂણે આપાત થાય છે. જો એકમ જાડાઈ દીઠ ઉત્પન્ન થતું પાર્શ્વીય સ્થાનાંતર (lateral shift) $\frac{1}{\sqrt{3}}$ હોય,તો ઉત્પન્ન થતો વક્રીભવન કોણ કેટલો હશે?

$AB$ એ $d$ ઊંડાઈએ પાણીમાં ડૂબેલી $l$ લંબાઈની વસ્તુ છે. તેને હવામાંથી લગભગ લંબ આપાતકોણે જોવામાં આવે છે. પ્રતિબિંબની લંબાઈ કેટલી હશે?

પ્રકાશનું કિરણ પાતળા માધ્યમમાંથી મુસાફરી કરીને કાચના સ્લેબ પર ખૂબ જ નાના ખૂણે $i$ આપાત થાય છે અને વક્રીભવન પછી તેનો વેગ $20 \%$ ઘટે છે. વિચલન કોણ કેટલો હશે?

એક બીકરમાં $h_1$ ઊંચાઈ સુધી પાણી અને તેની ઉપર $h_2$ ઊંચાઈ સુધી કેરોસીન ભરેલું છે. કુલ ઊંચાઈ $(h_1 + h_2)$ છે. પાણીનો વક્રીભવનાંક $\mu_1$ અને કેરોસીનનો વક્રીભવનાંક $\mu_2$ છે. ઉપરથી જોતાં બીકરના તળિયામાં કેટલું આભાસી સ્થાનાંતર (shift) થશે?

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo